TOALETY
NIEGDYŚ & TOALETY DZIŚ > MATERIAŁY INSTALACYJNE > WODOCIĄGI DAWNIEJ
Inne strony z tej kategorii: [ Wodociągi dziś ] |
[ Kanalizacja dawniej ] | [
Kanalizacja dziś ]
Systemy wodociągowe zaczęto stosować już
w najdawniejszej starożytności. [ Historia
wodociągów ] rozpoczyna się w starożytnym Rzymie. Z podanych niżej
materiałów, w użyciu jest jedynie stal. Pozostałe, jak np. ołów, wykorzystywane
są sporadycznie i to do specjalnych celów.
Drewno
Drewniane rury (fot. z prawej) wodociągowe wykonane z pni drzew iglastych,
łączonych żelaznymi tulejami tzw. buksami. Pnie miały średnicę około 30
cm, otwory - przez które przepływała woda - około 7 cm. W rurach tych
znajdowały się specjalnie wydrążone otwory wentylacyjne i kontrolne.
Analizy dendrochronoliczne wykazały, że pochodziły one z 2 połowy XIV w.
(najstarsze z 1366 r.). Drewniane wodociągi użytkowano aż do początku XIX
wieku.
Na początku 2002 roku, robotnicy pracujący na elbląskiej starówce odkopali
znajdujący się na głębokości dwóch metrów, fragment systemu wodnego z
miękkiego drewna. Odcinki sieci łączone były między sobą metalowymi
elementami ok. 200-300 lat temu. |

Inne zdjęcia rur z drewna:
[1]
[2]
[3] |
Ołów
Wodociągi z rur ołowianych (fot. z lewej), które są wciąż często
spotykane w starym budownictwie. Problem - rury ołowianej to ciężki metal - ołów działa jak trucizna dla
nerwów. Rury ołowiane można spotkać w prawie wszystkich budynkach, które
zostały wybudowane przed 1960 roku.
Łączyło się je poprzez rozszerzenie końca
jednej rury i wprowadzenie lekko zastruganego końca drugiej rury, później
scalało się je stopem cyny i ołowiu. Ołów jest od ponad 30 lat zakazanym
materiałem do produkcji instalacji wodociągowych. Metal ten, zaliczony do
metali śmierci, jest przyczyną nieodwracalnych uszkodzeń mózgu, zwłaszcza u
dzieci i młodzieży. Powoduje wypaczanie charakteru oraz zahamowania rozwojowe,
sprzyja przestępczości nieletnich i dorosłych. Trucizny te wywołują zmiany w układzie nerwowym i
krwionośnym. Do organizmu mogą się dostawać nie tylko przez przewód pokarmowy,
ale także przez drogi oddechowe. Szczególne zagrożenie stanowi pył ołowiu
metalicznego. Skutki zatrucia objawiają się dopiero po pewnym czasie, po
skumulowaniu się w organizmie dostatecznej ilości trucizny (ołowica).
"Im więcej ołowiu, tym
mniej rozumu" - to zdanie jest często powtarzane w krajach zachodnich, a
odnosi się do ołowiu zawartego w wodzie.
Ołów był znany w czasach prehistorycznych. Znaleziono
ołowiane monety sprzed 7000 lat. Starożytni Rzymianie budowali ołowiane
rurociągi. Ołów jest bardzo miękki, kowalny i łatwo topliwy, po ogrzaniu staje
się plastyczny, dzięki czemu można z niego wytwarzać blachę. Z ołowiu wyrabia
się rury do kwasów: siarkowego, siarkawego, fosforowego oraz rury kanalizacyjne.
Żeliwo
Żeliwo (fot. z prawej) jest jednym z najstarszych materiałów stosowanych w
ostatnim stuleciu do transportu wody. Agresywne wody mające styczność z tym
metalem powodują jego szybką korozję, dlatego magistrale, których planowana
trwałość wynosiła 30 lat, są często po paru latach do wymiany. W niektórych
regionach Polski agresywna woda "zjada" w ciągu jednego roku 2 mm ścian tych
rur. Miękkie i kwaśne wody są w rurach żeliwnych łatwo zabarwiane, co odbija się
na jakości wody do picia, kąpieli, prania itd. Wżery w rurach żeliwnych będące
wynikiem korozji przyczyniają się łatwo do tworzenia się w nich kamienia. Bardzo
szybko rury tracą swoją gładkość, a w miejscach korozji coraz łatwiej powstaje
kamień, na którym zatrzymują się zanieczyszczenia znajdujące się w wodzie i
wskutek tego rury zatykają się.
Azbestocement
Rury cementowo-azbestowe nie wolno stosować do transportu wody pitnej dopiero od
niedawna, kiedy stwierdzono rakotwórcze działanie azbestu. Zanim dokonano tego
odkrycia, położono w latach sześćdziesiątych w Polsce około 25 tysięcy
kilometrów takich rur, których do dzisiaj nie wymieniono. Azbest jest minerałem
występującym w postaci włóknistych skupień. Jego obecność w wodzie przyczynia
się do powstawania chorób nowotworowych. Azbest przedostaje się do wody w
przypadkach korozji cementu tworzącego spoinę rur cementowo-azbestowych oraz
podczas awarii tych rur. Ponadto azbest z wody może być wdychany po wyschnięciu
wypranej bielizny lub zmywanej powierzchni mebli, podłóg, okien itd. Wdychanie
azbestu prowadzi do przewlekłej i nieuleczalnej choroby zwanej pylicą azbestową.
Rury miedziane wodociągowe
Miedź jest materiałem plastycznym, trwałym, odpornym na wysoką
temperaturę i łatwym w montażu, dlatego często wykonuje się z niej instalacje
wody zimnej i ciepłej oraz centralnego ogrzewania. Materiał ten ma jednak
wadę-jeśli woda przepływająca przez instalację miedzianą jest miękka i zawiera
duże ilości agresywnego dwutlenku węgla, to powoduje utlenianie się wewnętrznej
warstwy rur. Uwalniają się wtedy jony miedzi i przedostają do wody. Woda
płynąca z takich rur powoduje powstawanie zielonkawych zacieków na umywalkach,
wannach czy zlewozmywakach. Korozja instalacji miedzianej przede wszystkim
jednak powoduje znacznie szybsze zużycie rur. Nie zaleca się więc wykonywania
instalacji z miedzi na terenach, gdzie woda ma wyżej opisane właściwości - w
Polsce często są to rejony górskie. Korozję może powodować również wbudowanie w
instalację z miedzi na przykład baterii czy urządzeń ze stali ocynkowanej lub
aluminium. W latach sześćdziesiątych położono w Polsce 25 tys. km rur z
azbestocementu. Do dziś nie wymieniono żadnej z nich...
Stal
Używane w instalacjach od ponad 150 lat rury stalowe są podatne na korozję, którą
powodują zawarte w wodzie: tlen, dwutlenek węgla oraz rozpuszczone związki
mineralne. Jony wapnia i magnezu bardzo łatwo osadzają się na ściankach rur
stalowych, które nie są gładkie, tylko chropowate. Tak tworzy się kamień
kotłowy.
Są ciężkie niewygodne do transportu, choć mają wiele wad to i tak jest to jeden z najczęściej używanych materiałów w
Polsce, w instalacjach wodociągowych sieciowych jak i instalacyjnych z powodu
na odporność materiału na uszkodzenia mechaniczne, możliwość transportu mediów
wysokiej temperatury, ceny i szerokiemu asortymentowi kształtek i średnic na
naszym rynku. Jednak cynkowe powłoki nie chronią całkowicie przed
korozją, gdyż mogą rozpuścić się w ciągu kilku lat, a wówczas pewne ilości cynku
oraz żelaza przedostają się do wody. Nadmiar cynku w wodzie wywołuje powstanie
przykrego metalicznego smaku, który dyskwalifikuje ją jako wodę pitną.
Wraz z cynkiem rozpuszczają się w wodzie również inne składniki znajdujące się w
powłoce cynkowej, w tym ołów i kadm. Na podstawie wieloletnich badań i
obserwacji stwierdzono, że główną przyczyną przedwczesnej korozji stalowych rur
ocynkowanych jest obecność w rurociągu elementów wykonanych z miedzi lub jej
stopów, dlatego też przy montażu sieci wodociągowej nie powinno się łączyć
wyrobów wykonanych z tych dwóch metali.
Inne strony z tej kategorii: [ Wodociągi dziś ] |
[ Kanalizacja dawniej ] | [
Kanalizacja dziś ]
|